Kennisbank

Als de balans tussen werk en privé verstoord is

Wie herkent het niet: Even op Zalando kijken onder werktijd, ’s-avonds nog even inloggen op het werk om te kijken of er iets veranderd is in je werkrooster? Werk en privé strikt gescheiden houden is makkelijker gezegd dan gedaan. Maar het is wel een stuk gezonder. Zo creëer je een goede werk-privébalans.

Bij bijna de helft van de mensen lopen werk en privé geregeld in elkaar over en is er sprake van een verstoorde werk-privébalans. ‘Integreerders’ noemt een Fins onderzoek uit 2015 deze mensen. Naast deze integreerders zijn er de ouderwetse workaholics – 1 op de 5 is thuis veel bezig met werk – en de ‘scheiders’, die werk en privé strikt uit elkaar houden (19 procent), en de mensen die onder werktijd veel met thuis bezig zijn (15 procent).

Het voelt zo lekker efficiënt, werk en privé in één moeite door doen. Bovendien kan het tegenwoordig ook: internet is overal en vrijwel iedereen heeft een smartphone. Toch blijken de integreerders en de workaholics het minst gezond, aldus het onderzoek, en zijn de scheiders juist het gezondst bezig. De Finse psychologe Ulla Kinnunen, die het onderzoek leidde, zegt: ‘Je hebt ontspanning en herstel nodig. Als je rollen thuis en op je werk steeds in elkaar overlopen, kun je thuis niet bijkomen van je werk.’

Mensen die zich niet kunnen opladen voor hun verschillende rollen lopen een groter risico op emotionele uitputting. Ook worden ze langzamerhand minder fit en minder creatief.

De bevindingen van het Finse onderzoek worden bevestigd door recent Nederlands onderzoek naar werknemers die buiten hun normale kantooruren stand-by moesten staan, bijvoorbeeld omdat ze piketdienst hadden. Mensen blijken gestrest te raken van thuis bereikbaar moeten zijn van de baas, ook al hoeven ze geen werk te doen. Alleen al het feit dat ze hun telefoon in de gaten moeten houden en elk moment in actie moeten kunnen komen, veroorzaakt spanning. Wie geen goede werk-privébalans hanteert, rust bovendien minder goed uit.

De grootste valkuil van de integreerder is dat hij denkt efficiënt te zijn door te multitasken. Maar al dat schakelen tussen verschillende taken leidt ertoe dat je meer fouten maakt. Je wordt minder precies en kunt details minder goed onthouden. Ook word je van multitasken sneller moe dan van taken scheiden en ná elkaar doen in plaats van tegelijkertijd.

Door te integreren ben je er zowel thuis als op je werk niet met volle aandacht bij. Je bent eigenlijk nergens psychologisch beschikbaar. Het gevolg van nergens écht aanwezig zijn is dat je thuistijd en je werktijd worden uitgehold. Niet alleen kan je partner balen van een slechte werk-privébalans, voor jezelf voelt het ook niet goed. Volgens Van Steenbergen weet iedereen eigenlijk best dat je er thuis of op je werk helemaal zou moeten zijn. Als je dat dus niet doet, kun je het gevoel krijgen dat je overal tekortschiet. ‘Dat kan leiden tot schuldgevoel ten opzichte van thuis én van je werk.’

Kortom: creëer een goede werk-privébalans, is de boodschap. Maar hoe doe je dat?

Het begint met het besef dat werk, hoe belangrijk ook, een rol is. Een van je verschillende rollen. ‘Het moet niet vanzelfsprekend worden om altijd maar beschikbaar te zijn voor je werk,’ zegt werk-privé-expert Van Steenbergen. Voor die bewustwording is zelfvertrouwen onontbeerlijk: het vertrouwen dat je goed genoeg presteert op je werk. Werk is uiteindelijk een afspraak: in 40 uur doe ik dit werk voor jou, voor dit bedrag. Een beetje overwerken kan best, maar als dat standaard is, moet je die afspraak herzien of op zoek gaan naar wat er aan de hand is. Van Steenbergen: ‘Misschien is de baan te vol voor je. Zou je vaker “nee” moeten zeggen, of met je leidinggevende praten over je verantwoordelijkheden.’ Je werk zakelijk bekijken, kan helpen. Wat verwacht je leidinggevende eigenlijk van je?  Vraagt je manager je expliciet om langer door te werken, of is het iets dat je zelf invult? Vraag om verduidelijking, op een open, rustige manier. Misschien stel jij wat betreft flexibiliteit en beschikbaarheid hogere eisen aan jezelf dan je baas doet. Ook andersom is het goed om verwachtingen te bespreken: wat kunnen ze op je werk van jou verwachten? Zo maak je je eigen belastbaarheid onderwerp van gesprek.

‘Je kunt een goede werkbalans creëren door afspraken te maken met jezelf, je collega’s en je partner,’ adviseert Van Steenbergen. Hoewel werk en privé strikt scheiden het gezondst is, is dat niet voor iedereen realistisch. Nooit ’s avonds werken, of verkondigen dat na vijf uur je thuistijd ingaat, werkt nu eenmaal niet in elke baan. ‘Spreek bijvoorbeeld af dat je op zondag- en maandagavond werkt, maar andere avonden niet. Die avonden ga je sporten of iets anders doen voor jezelf. Je kunt ook afspreken dat je als je thuiskomt niet meer op je telefoon kijkt tot na het avondeten. Als je je geluid uitzet hoor je het in ieder geval niet als je berichten krijgt. Zulke afspraken met jezelf zorgen voor rust. Je weet: de komende drie uur heb ik privétijd en die vul ik zelf in.’

Zo zijn er allerlei afspraken met jezelf te bedenken. Maar: hoe ga je je daaraan houden? ‘Het helpt om in taken te denken,’ zegt Kinnunen. Bedenk van tevoren wat je die dag gedaan wilt krijgen op je werk. Als je die taken af hebt kun je je werk ’s avonds makkelijker loslaten.’ Dat vergt dus wel discipline.

Maak elke dag opnieuw de keuze om de werk-privébalans die dag zo goed mogelijk af te bakenen. ‘Op een dag dat werk en privé veel in elkaar overlopen, hebben mensen voor hun gevoel minder dingen voor elkaar gekregen en zijn ze minder tevreden over hun leven thuis,’ zegt Van Steenbergen. Maar, zegt ze ook: wees niet te rigide. ‘De ene dag houden mensen hun rollen beter uit elkaar dan de andere dag. En soms lukt het twee, drie weken even niet en werk je ’s avonds nog door. Na zo’n drukke periode herpak je jezelf gewoon weer.’

 Tips om werk en privé te scheiden:

  • Verdeel je werk in taken
  • Plan je dag niet te vol, hou rekening met onverwachte zaken tussendoor
  • Werk thuis in een bepaalde kamer. Dan is het ook duidelijk als je aan het werk bent.

Bronnen: U. Kinnunen e.a., The role of work-nonwork boundary management in work stress recovery, International Journal of Stress Management, 2015 / C. Zieberts e.a., The relationship of on-call work with fatigue, work-home interference, and perceived performance difficulties, Biomed Research International, 2015 / G. Danner-Vlaardingerbroek e.a., The psychological availability of dual-earner parents for their children after work, Family Relations, 2013

Hulp nodig om de balans tussen werk en privé te herstellen? Neem gerust contact met mij op. In een paar gesprekken kom je verder dan je misschien denkt.

Praktijkadres
Het Coachhuis
Mierloseweg 200, Helmond
google maps

Postadres
Amer 59, 5711 KJ Someren

Algemene voorwaarden
Klachtencommissie

Privacyverklaring
KvK 17164318

Irene Vestjens BSc
info@stimulanscounselling.nl
T 06 - 23 70 15 07

Beroepsverenigingen en AGB codes:
Lidnummer NFG: 6701156024
Lidnummer RBCZ: 301415R
AGB zorgverlenerscode: 90030062
AGB praktijkcode: 90009048